Κατανοώντας τη διαδικασία και αναλύοντας τα πιθανά σενάρια της επόμενης ημέρας.
Στις 3 Νοεμβρίου 2026, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι επιστρέφουν στις κάλπες, δύο χρόνια μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία. Κι αν ακόμη, οι ενδιάμεσες εκλογές (Midterm Elections) δεν αναδεικνύουν νέο πρόεδρο, καθορίζουν, ωστόσο, τους πολιτικούς συσχετισμούς, με τους οποίους θα κυβερνήσει η Ουάσιγκτον έως και τις επόμενες προεδρικές εκλογές του 2028.
Πώς λοιπόν λειτουργεί το αμερικανικό εκλογικό σύστημα και, κυρίως, γιατί η μάχη για το Κογκρέσο μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την ίδια την προεδρική αναμέτρηση.
Οι ενδιάμεσες εκλογές πραγματοποιούνται κάθε τέσσερα χρόνια, στο μέσο της τετραετούς προεδρικής θητείας, οι ψηφοφόροι καλούνται να ανανεώσουν τη σύνθεση του Κογκρέσου, δηλαδή του νομοθετικού σώματος των ΗΠΑ, το οποίο αποτελείται από δύο διαφορετικά σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων (House of Representatives) και τη Γερουσία (Senate).
Στις 3 Νοεμβρίου, εκλέγονται και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς η θητεία τους διαρκεί μόλις δύο χρόνια. Αντίθετα, στη Γερουσία, όπου τα μέλη έχουν εξαετή θητεία, ανανεώνεται περίπου το 1/3 των εδρών. Στις φετινές εκλογές διεκδικούνται συνολικά 35 έδρες: 33 σε τακτικές εκλογές και δύο σε ειδικές αναμετρήσεις για την κάλυψη κενών θέσεων.
Παράλληλα, διεξάγονται εκλογές για κυβερνήτες σε δεκάδες πολιτείες, καθώς και για πολιτειακά και τοπικά αξιώματα.
Η αμερικανική πολιτική αρχιτεκτονική βασίζεται στον διαχωρισμό των εξουσιών. Ο πρόεδρος ηγείται της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά δεν μπορεί να νομοθετεί ανεξάρτητα από το Κογκρέσο.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει καθοριστικό ρόλο στην ψήφιση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας, στον προϋπολογισμό και στον κοινοβουλευτικό έλεγχο της κυβέρνησης. Η Γερουσία, από την πλευρά της, εγκρίνει σημαντικούς διορισμούς της προεδρίας, μεταξύ αυτών ομοσπονδιακούς δικαστές και υπουργούς, ενώ έχει αρμοδιότητα επικύρωσης διεθνών συνθηκών.
Επομένως, ο έλεγχος των δύο σωμάτων μπορεί να καθορίσει πόσο εύκολα θα υλοποιήσει ένας πρόεδρος την πολιτική του ατζέντα.
Επιπλέον, στη Γερουσία, πολλές νομοθετικές διαδικασίες απαιτούν τη συγκέντρωση 60 ψήφων για να ξεπεραστεί το λεγόμενο filibuster, δηλαδή η διαδικαστική δυνατότητα παράτασης της συζήτησης που μπορεί να εμποδίσει την προώθηση ενός νομοσχεδίου. Επομένως, ακόμη και η εξασφάλιση απλής πλειοψηφίας δεν συνεπάγεται απεριόριστη νομοθετική ισχύ.
Τι διακυβεύεται στις εκλογές του 2026;
Οι Ρεπουμπλικάνοι ξεκινούν από τη θέση του ελέγχου και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Στη Γερουσία διαθέτουν 53 έδρες, έναντι 45 των Δημοκρατικών, ενώ δύο ανεξάρτητοι γερουσιαστές συνεργάζονται με την κοινοβουλευτική ομάδα των Δημοκρατικών. Με αυτόν τον συσχετισμό, οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρούν την πλειοψηφία.
Για να αποκτήσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών. Από τις 35 έδρες που τίθενται σε διεκδίκηση, οι Ρεπουμπλικάνοι υπερασπίζονται 22 και οι Δημοκρατικοί 13.
Στη Βουλή, η μάχη είναι διαφορετική: και οι 435 έδρες τίθενται σε διεκδίκηση, ενώ η ισορροπία δυνάμεων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Ακόμη και μια σχετικά μικρή μετατόπιση ψήφων σε κρίσιμες εκλογικές περιφέρειες μπορεί να αλλάξει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Παραδοσιακά, οι ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν μια ευρύτερη αποτίμηση της κυβερνητικής διετίας. Οι συγκρούσεις, η οικονομία, η ακρίβεια, η μετανάστευση, η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης μπορούν να επηρεάσουν την εκλογική συμπεριφορά.
Η Αμερική «ασθενεί», η εικόνα μιας «αμήχανης», πλέον, υπερδύναμης σε ρόλο δεσποτικό και ανεξέλεγκτο, ενισχύσει την αμφισβήτηση της στρατηγικής της Ουάσιγκτον. Την ίδια στιγμή, η ενίσχυση περιφερειακών δυνάμεων, όπως το Ιράν, θέτει νέα ερωτήματα για την ισορροπία ισχύος και την αποτελεσματικότητα της αμερικανικής αποτρεπτικής πολιτικής, οδηγώντας άλλους γεωπολιτικούς δρώντες στην εθνική αυθυπαρξία και στρατηγική αυτονομία, ταχύτερα.
Ποια είναι τα τέσσερα βασικά σενάρια, που μπορούν να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο;
1. Διατήρηση του ελέγχου και των δύο σωμάτων από τους Ρεπουμπλικάνους.
Σε αυτή την περίπτωση, ο Ντόναλντ Τραμπ θα εξακολουθήσει να διαθέτει το ευνοϊκότερο θεσμικό περιβάλλον για την προώθηση της νομοθετικής του ατζέντας και την έγκριση διορισμών.
2. Δημοκρατική πλειοψηφία στη Βουλή, με τους Ρεπουμπλικάνους στη Γερουσία.
Πρόκειται για ένα σενάριο διαιρεμένου Κογκρέσου. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν τη δυνατότητα εντατικότερου κοινοβουλευτικού ελέγχου, διεξαγωγής ερευνών και άσκησης πίεσης στην κυβέρνηση. Ωστόσο, η Γερουσία θα εξακολουθούσε να αποτελεί σημαντικό θεσμικό αντίβαρο.
3. Δημοκρατικός έλεγχος και των δύο σωμάτων.
Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση Τραμπ θα αντιμετώπιζε σαφώς μεγαλύτερους κοινοβουλευτικούς περιορισμούς. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτούσαν αυξημένη επιρροή στη νομοθετική διαδικασία, στον προϋπολογισμό και στον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Ωστόσο, ο πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα αρνησικυρίας (veto), ενώ οι απαιτήσεις της Γερουσίας εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυνατότητα μεγάλων νομοθετικών αλλαγών.
4. Μικτό αποτέλεσμα με διαφορετική πλειοψηφία σε κάθε σώμα.
Θα μπορούσε επίσης να προκύψει μια πιο σύνθετη ισορροπία, με το ένα κόμμα να ελέγχει τη Βουλή και το άλλο τη Γερουσία. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα καθιστούσε αναγκαίες τις διακομματικές διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα προϋπολογισμού, διορισμών και νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Η επόμενη μέρα
Η καταμέτρηση επιστολικών και πρόωρων ψήφων, οι ενδεχόμενοι επανακαταμετρήσεις και η επίσημη πιστοποίηση των αποτελεσμάτων από τις πολιτειακές αρχές αποτελούν μέρος της διαδικασίας.
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου θα αναλάβει καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027.
Το επίδικο, επομένως, ξεπερνά την αριθμητική της εκλογικής βραδιάς. Οι ενδιάμεσες εκλογές θα καθορίσουν, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα διατηρήσει ένα Κογκρέσο που μπορεί να στηρίξει τις πλέον αμφισβητούμενες πρωτοβουλίες του ή θα δημιουργηθεί μία νέα σύσταση αναγκάζοντάς τον σε ένα περιβάλλον αυξημένων κοινοβουλευτικών ελέγχων και διαπραγματεύσεων. Σε κάθε περίπτωση, η ψήφος της 3ης Νοεμβρίου δεν θα εκλέξει νέο πρόεδρο. Θα καθορίσει, όμως, σε σημαντικό βαθμό τους όρους υπό τους οποίους θα κυβερνηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι το 2028.
Η πιθανότητα κοινοβουλευτικών ερευνών για την οικογένεια Τραμπ
Ένα από τα ζητήματα που ενδέχεται να βρεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, μετά τις εκλογές, αφορά τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ.
Προσφάτως, μας έγινε γνωστή η πρόθεση των Δημοκρατικών να ενεργοποιήσουν εκτεταμένες κοινοβουλευτικές έρευνες για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επενδύσεις σε εταιρείες κρυπτονομισμάτων, οι επιχειρηματικές συμφωνίες του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, καθώς και οι οικονομικές δραστηριότητες του Τζάρεντ Κούσνερ στη Μέση Ανατολή. Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να διερευνηθεί εάν υπήρξε σύγκρουση προσωπικών και δημόσιων συμφερόντων ή προνομιακή μεταχείριση επιχειρήσεων που συνδέονται με το προεδρικό περιβάλλον.
Σε περίπτωση λοιπόν ανάκτησης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να καλέσουν μάρτυρες, να ζητήσουν έγγραφα και να οργανώσουν δημόσιες ακροάσεις, μετατρέποντας τον έλεγχο της οικογένειας Τραμπ σε μία από τις βασικές πολιτικές αντιπαραθέσεις της δεύτερης διετίας της προεδρίας του. «Άλλωστε, ένας αποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπίσεις την επιθετικότητα και την αυθαιρεσία του «ασθενή» Τραμπ, είναι να τον φέρεις αντιμέτωπο με τις ίδιες του τις αντιφάσεις.»
Φωτογραφικό υλικό
Leo_Visions. (2025, October 20). Protest sign with Donald Trump’s face and “nope” [Photograph]. Unsplash. https://unsplash.com/photos/protest-sign-with-donald-trumps-face-and-nope-G55mAAWOw3o
